Arabuluculuk Tutanağının İptali

· 12 Kasım 2026

ARABULUCULUK TUTANAĞININ İPTALİ

İÇİNDEKİLER

1. Giriş: Arabuluculuğun İşlevi ve Sorunun Ortaya Konulması

2. Arabuluculuk Anlaşma Tutanağının Hukuki Niteliği ve Bağlayıcılığı

- Dava Açma Yasağının Mutlak Olmadığı

3. Arabuluculuk Tutanağının İptalini Gerektiren Haller

- İrade Fesadı: Hata, Hile ve Korkutma

- Mutlak Butlan ve TBK m. 420 Kapsamında Vazgeçme Yasağı

- Arabuluculuk Sürecinin Usulüne Uygun Yürütülmemesi, İşveren Vekilinin Arabulucu Olması

4. İşçilik Alacaklarında Gabin (Aşırı Yararlanma) Nedeniyle İptal

5. İşçilik Alacaklarında Gabin Nedeniyle Arabuluculuk Tutanağının İptaline İlişkin Emsal Karar

6. Arabuluculuk Tutanağının İptali Davasının Usulü

- Görevli Mahkeme, Dava Açma Süresi ve İspat Yükü

- İptal Talebinin Diğer Davaya Etkisi: Bekletici Mesele mi Ön Sorun mu?

7. Sonuç: Pratikte Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

1. Giriş: Arabuluculuğun İşlevi ve Sorunun Ortaya Konulması

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) ile hukuk sistemimize giren arabuluculuk, taraflar arasındaki uyuşmazlığın bağımsız ve tarafsız bir üçüncü kişinin yardımıyla, yargılamaya nazaran daha hızlı ve ekonomik biçimde çözülmesini amaçlayan bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Zaman içinde önce iş uyuşmazlıklarında, ardından ticari uyuşmazlıklar ile tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı haline getirilen arabuluculuk, bugün Türk yargı sisteminin ayrılmaz bir parçası konumundadır.

Ne var ki uygulamada arabuluculuk süreci, kanun koyucunun öngördüğü işlevin dışında, işçinin veya ekonomik olarak zayıf konumdaki tarafın haklarından adeta feragat ettirilmesinin bir aracına dönüşebilmektedir. Özellikle işveren ile işçi arasındaki güç dengesizliği, arabuluculuk görüşmelerinin gerçek anlamda serbest bir iradeyle değil, baskı, bilgi eksikliği veya ekonomik zorunluluk altında yürütülmesine yol açabilmektedir. Bu durumda karşımıza çıkan temel soru şudur: Usulüne uygun görünen bir arabuluculuk tutanağı, sonradan hangi hallerde ve nasıl iptal ettirilebilir? Bu yazıda, arabuluculuk tutanağının/anlaşma belgesinin iptalini gerektiren haller, Yargıtay içtihadı ışığında ele alınacak ve işçilik alacaklarında gabin (aşırı yararlanma) nedeniyle arabuluculuk tutanağının iptal edildiği güncel bir emsal karara ayrıca yer verilecektir.

2. Arabuluculuk Anlaşma Tutanağının Hukuki Niteliği ve Bağlayıcılığı

Arabuluculuk faaliyeti sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, her şeyden önce Türk Borçlar Kanunu anlamında bir sözleşmedir; öğretide bu belgenin sulh sözleşmesine benzer bir sözleşme olarak nitelendirildiği kabul edilmektedir. Arabulucunun sürece dahil olması, belgenin bu sözleşmesel niteliğini değiştirmez; arabulucu, tarafların iradelerini bir araya getiren tarafsız bir üçüncü kişi olarak sürece katılır, ancak taraflar arasındaki ilişkiyi bir mahkeme kararına dönüştürmez.

HUAK m. 18/5 hükmü uyarınca arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılan hususlarda taraflarca dava açılamaz. Ancak bu kural, mutlak ve istisnasız bir dava şartı düzenlemesi olarak anlaşılmamalıdır; zira ortada bir mahkeme kararı bulunmadığından maddi ve şekli anlamda kesin hükümden söz edilemez.

Dava Açma Yasağının Mutlak Olmadığı

Yargıtay, hak arama özgürlüğünün Anayasal güvence altında olduğunu vurgulayarak, devletin yargı yetkisinin mutlak egemenliğine halel getiren ya da yargı yoluna başvuruyu doğrudan veya dolaylı biçimde zorlaştıran düzenlemelerin hak arama özgürlüğünü ihlal edeceğini kabul etmektedir. Bu çerçevede, anlaşma belgesinin geçerli olmadığını ileri süren taraf, belgenin iptalini talep ederek uyuşmazlık konusu alacak ve hakların yargı yolu ile hüküm altına alınmasını isteyebilir. Kısacası “dava açılamaz” kuralı, ancak kanunun emredici hükümlerine uygun biçimde, gerçek bir iradeyle ve usulüne uygun şekilde yapılan anlaşmalar bakımından hüküm ifade eder.

3. Arabuluculuk Tutanağının İptalini Gerektiren Haller

Uygulamada ve Yargıtay içtihadında arabuluculuk tutanağının/anlaşma belgesinin iptalini gerektiren sebepler esas itibarıyla üç başlık altında toplanmaktadır: irade sakatlığı halleri, aşırı yararlanma (gabin) ve arabuluculuk sürecinin usulüne uygun yürütülmemesi. Bunlara ek olarak, belgenin kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine veya kişilik haklarına aykırı olması halinde mutlak butlanından da söz edilebilir.

İrade Fesadı: Hata, Hile ve Korkutma

Anlaşma belgesi imzalanırken tarafın iradesinin hata (TBK m. 30 vd.), hile (TBK m. 36) veya korkutma (TBK m. 37) nedeniyle sakatlanmış olması halinde, belgenin iptali TBK m. 39 çerçevesinde bir yıllık hak düşürücü süre içinde talep edilebilir. Uygulamada en sık karşılaşılan irade fesadı örnekleri arasında; işçilerin toplu halde ve kısa sürede, içeriği açıklanmadan belge imzalatılması, arabuluculuk görüşmesinin işyerinde ve işveren temsilcisinin gözetiminde yürütülmesi ya da fesih tarihi ile arabuluculuk tarihinin çakıştırılarak işçiye düşünme fırsatı tanınmaması yer almaktadır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından, “arabuluculuk başvurusunun işverenlikçe yapıldığı, görüşmenin telekonferans yoluyla gerçekleştirildiği, görüşmeye davacı ... davalı...Yapı Şirketi yetkilisinin aynı anda davalı Adi Ortaklığa ait metro şantiyesinde hazır bulunarak katıldığı, tanık beyanlarına göre hem çok sayıda çalışanla aynı anda hem de davalı işyerinde arabuluculuk görüşmesi yapıldığı, dolayısıyla arabuluculuk sürecinin hukuka uygun ve sağlıklı şekilde yürütülmediği, yine anlaşma belgesine "SGK'ya yapılmış bildirim süreleri kapsamında" şerhi konularak görüşmelerin işçi aleyhine sınırlandığı, ihtiyari arabuluculuk masraflarının işveren tarafından ödeneceğinin belirtildiği ve ihtiyari arabuluculuk sözleşmesinde arabuluculuk numarasının bulunmadığı, özellikle toplu şekilde çalışanların iş sözleşmesinin sona ermesi hâllerinde işveren ile işçi arasında yapılan görüşmelerin müzakere şeklinde gerçekleşmediği ve işverenin baskı ve psikolojik tacizi (mobbing) ile işçilere ihtiyari arabuluculuk sözleşmesi imzalatılmakta olduğunun da bilinen bir gerçek olduğu, çok sayıda işçi ile dar zamanda ve mekanda yani bağımsız bir yerde olmayıp da işyerinde görüşme yapılması, bu esnada işçilerin üçüncü kişilerden yardım alma durumunun bulunmaması, işçilerin en temel hakkı olan ücretlerinin de ödenmemiş olup maddi ve manevi olarak zor durumda olmaları hâlinde kendilerine arabuluculuk sözleşmesi imzalatıldığı, bu hâliyle sözleşmenin işçinin iradesi sakatlandığından hukuki geçerliliği bulunmadığı, aslında ibra niteliğinde bulunan ihtiyari arabuluculuk anlaşma belgesinin arabuluculuğun amacına uygun olmadığı ve iptalinin gerektiği” gerekçesiyle davanın kabulüne ve davaya konu ihtiyari arabuluculuk anlaşma belgesinin iptaline karar verilmiştir. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Esas: 2025/6034 , Karar: 2025/6727 , Karar Tarihi: 22.09.2025)

Mutlak Butlan ve TBK m. 420 Kapsamında Vazgeçme Yasağı

TBK m. 27 uyarınca kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkansız olan sözleşmeler kesin hükümsüzdür; bu ilke arabuluculuk anlaşma tutanakları bakımından da geçerlidir. İşçilik alacakları özelinde ayrıca TBK m. 420 hükmü devreye girer. Bu maddeye göre işçinin ibra beyanının geçerli olabilmesi için yazılı olması, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türü ve miktarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin noksansız biçimde banka aracılığıyla yapılması zorunludur; bu unsurları taşımayan ibra beyanları kesin olarak hükümsüzdür.

Öğretide isabetle vurgulandığı üzere, TBK m. 420’nin konusu, belirli bir isim taşıyan sözleşme değil, işçinin haklarından vazgeçme yasağıdır; işçinin alacağı ancak gerçek anlamda ifa ile sona erebilir. Taraflar arasındaki sözleşmeye arabulucunun üçüncü kişi olarak katılması bu ilkeyi değiştirmez; arabuluculuk bir yargılama faaliyeti olmadığından, davadaki sulh ve feragat kurumları ile arabuluculuktaki anlaşma aynı hukuki sonuçları doğurmaz. Bu nedenle, işçilik alacaklarını “tüm hak ve alacaklar” gibi genel ifadelerle ve gerçek karşılığının önemli ölçüde altında bir bedelle tasfiye eden anlaşma tutanakları, TBK m. 420 yönünden de denetime tabidir.

Arabuluculuk Sürecinin Usulüne Uygun Yürütülmemesi, İşveren Vekilinin Arabulucu Olması Hususu

Arabuluculuğun temel ilkeleri olan tarafların eşitliği, arabulucunun tarafsızlığı ve gönüllülük ilkelerine aykırı biçimde yürütülen süreçler de tutanağın iptalini gerektirir. Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararlarında; arabulucunun işveren tarafından belirlenmesi, görüşmenin işyerinde ve işverenin gözetiminde yapılması, işçiye süreç ve içerik hakkında bilgilendirme yapılmaması ya da arabulucunun tarafsızlığını zedeleyecek şekilde işveren vekiliyle aynı adreste faaliyet göstermesi gibi hallerde, usulüne uygun bir ihtiyari arabuluculuk başvurusunun ve görüşmesinin gerçekleşmediği, dolayısıyla mevzuata uygun bir arabuluculuk anlaşma belgesinin de düzenlenmediği sonucuna varılmaktadır.

Nitekim Yargıtay 9. Hukuk Dairesi “Davacının arabulucuya usulüne uygun bir başvurusunun olmadığı, yapıldığı belirtilen görüşmelerin tutanakta geçen adresten farklı yerde gerçekleştiği, üç yüz kadar işçiye aynı şekilde sırayla işyerinde belgelerin imzalatıldığı, anlaşma metninde yer aldığı halde davacı işçinin istifasına dair belgenin bulunmadığı, anlaşma belgesinin içeriğinin işçinin istifa ettiği/kıdem ihbar tazminatına hak kazanmadığı/kıdem tazminatının ödeneceği şeklinde çelişkiler içerdiği, sadece kıdem tazminatı ödenmesi öngörüldüğü halde diğer tazminat ve işçilik alacakları bakımından hakkın gerçekleşmediği veya karşılığının zamanında tam olarak ödendiği şeklinde sözcüklere yer verilerek Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesinde aykırı şekilde ibra etkisi kazandırılmaya çalışıldığı, kıdem tazminatı dışındaki tazminat ve alacaklarla ilgili olarak delil oluşturma ve dava açma yasağı oluşturma yönünde çaba içine girildiği anlaşılmaktadır. Bütün bu işlemlerin davalı şirketin kayden avukatının arabuluculuğunda gerçekleştiği, arabulucunun davacı tarafı diğer tarafın avukatı olduğu konusunda bilgilendirdiğinin tespit edilemediği, emsal dosyalarda dinlenen tanık anlatımlarına göre, arabuluculuk görüşmelerinin hiç yapılmadığı, hatta arabulucunun da işçilerin imzaladığı aşamada işyerinde olmadığının beyan edilmesi karşısında; usulüne uygun bir arabuluculuk başvurusunun ve görüşmesinin yapılmadığı gibi mevzuat hükümleri çerçevesinde arabuluculuk anlaşma belgesinin düzenlenmediği sonucuna varılmaktadır. Tüm bu tespitler karşısında; dava tarihi itibariyle taraflar arasında 6325 sayılı Kanun hükümleri dikkate alındığında, yapılan işlemler geçerli ihtiyari arabuluculuk faaliyeti olarak nitelendirilemez.” Şeklinde karar verilerek arabuluculuk sürecinin mevzuat hükümlerine aykırılığı hususu değerlendirilmiştir. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Esas: 2019/3694 , Karar: 2019/13040 , Karar Tarihi: 11.06.2019)

Nitekim Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından ise emsal kararında işveren vekilinin aynı zamanda arabulucu olması ve karşı tarafı bu hususta bilgilendirmemesi hususunda kapsamlı bir değerlendirme yapılarak ''..arabulucunun davalı şirketin avukatı olarak görev yaptığı halde arabuluculuk görüşmeleri öncesinde davacı tarafı bu yönde bilgilendirdiği ortaya konulamamıştır. Anlaşma belgesinde bu yönde bir açıklamaya yer verilmemiştir. Arabulucunun aynı zamanda diğer tarafın avukatı olduğu hususunda özellikle davacı tarafın açıkça bilgilendirildiğinin ve buna rağmen arabuluculuk görüşmelerine devam etmek istediğinin ispatı gerekir. Bu yönüyle ilgili mevzuat çerçevesinde arabulucunun tarafsızlığından şüphe duyulmasını gerektiren önemli hal ve şartların varlığı kabul edilmelidir.” Şeklinde karar verilmiştir. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Esas: 2019/3698 , Karar: 2019/13040 , Karar Tarihi: 18.12.2017)

4. İşçilik Alacaklarında Gabin (Aşırı Yararlanma) Nedeniyle İptal

TBK m. 28 uyarınca bir sözleşmede edimler arasında açık bir oransızlık bulunması ve bu oransızlığın, zor durumda kalma, düşüncesizlik veya deneyimsizlikten yararlanılarak gerçekleştirilmiş olması halinde gabinden (aşırı yararlanmadan) söz edilir. Edimler arasındaki her oransızlık tek başına gabin oluşturmaz; sözleşme özgürlüğü ilkesi gereği taraflar edimleri arasındaki dengeyi diledikleri gibi belirleyebilir. Gabinin oluşabilmesi için objektif unsur olan aşırı oransızlığın yanında, sübjektif unsur olarak karşı tarafın zor durumundan, tecrübesizliğinden veya düşüncesizliğinden yararlanılmış olması gerekir.

İşçilik alacaklarına ilişkin arabuluculuk tutanakları bakımından bu değerlendirme özel bir önem taşır. Zira işçi, genellikle işini kaybetmiş, ekonomik olarak zor durumda ve karşısındaki işverene kıyasla müzakere gücü zayıf bir taraf olarak arabuluculuk masasına oturur. Anlaşma tutanağında kararlaştırılan tutar ile işçinin gerçekte hak ettiği kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ve benzeri alacakların toplamı arasında fahiş bir fark bulunması, işçinin hizmet süresi, kıdemi ve tecrübesizliği ile birlikte değerlendirildiğinde gabin sonucuna ulaşılabilmektedir. Bu halde işçi, TBK m. 28 uyarınca bir yıllık hak düşürücü süre içinde arabuluculuk tutanağına bağlı olmadığını ileri sürerek alacağının tamamının tahsili amacıyla dava açabilir.

5. İşçilik Alacaklarında Gabin Nedeniyle Arabuluculuk Tutanağının İptaline İlişkin Emsal Kararlar

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi “İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının davalı nezdinde çalışırken 04.09.2024 tarihinde işten çıkarıldığı, kendisine yeterli kadar düşünme süresi verilmeksizin aynı tarihte ihtiyari arabuluculuk görüşmesi gerçekleştirerek iş sözleşmesinin sona erdirildiği, sürecin başladığı tarih ile sona erdiği tarihin 04.09.2024 tarihi olduğu, arabuluculuk görüşmesi talebinin davacıdan geldiğine dair dosya kapsamında bir delil bulunmadığı, dinlenen tanık beyanlarından davacının 6 yıllık bir kıdeminin bulunduğu ve bu çalışmasının karşılığında kendisine 156.000,00 TL ödeme yapıldığı; ancak tanık olarak bildirilen ve 3 yıllık kıdemi olan L.B'ye dahi 162.000,00 TL ödeme yapıldığı, davacının alacağının çok daha fazla olduğu ve bu hâli ile iradesinin fesata uğramış olduğu; davacının iş sözleşmesinin alacakları ödenmek suretiyle feshedildiği, taraflar arasında ikale sözleşmesi yerine geçmek üzere ihtiyari arabulucuk anlaşma tutanağı düzenlendiğinin ileri sürülebileceği, işverence işçinin iş sözleşmesinin ikale ile sonlandırıldığının kabul edilmesi için işçiye makul bir yarar sağlanmış olması gerektiği, somut olayda taraf ve tanık beyanlarından ikale önerisinin işverence gerçekleştirildiği anlaşılmakla davacının bu teklifi kabul etmesinde makul yararının gözetilmiş olması gerekmekte olup davacıya hak edişleri haricinde makul yarar sağlandığının da ispat olunamadığı gerekçesiyle taraflarca imzalanan 04.09.2024 tarihli ihtiyari arabuluculuk tutanaklarının geçersizliğinin tespitine karar verilmiştir.” Şeklinde karar verilerek makul yarar unsuru üzerinde durulmuştur. (Yargıtay 9. Hukuk DairesiEsas: 2025/9390 , Karar: 2026/1065 , Karar Tarihi: 10.02.02026)

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi“…dava konusu arabuluculuk anlaşma belgesinde anlaşıldığı belirtilen hususlar açık ve net yazılmamakla birlikte davacının hizmet süresi karşısında açık bir orantısızlığın bulunduğunun aşikar olduğu, davalı taraf karşısında sosyo-ekonomik anlamda denk durumda olmayan davacının mevcut vaziyeti de dikkate alındığında ortada gerçek anlamda … sözleşmesinin feshi ve tarafların anlaşmasına dair bir irade bulunmayıp davacının bilgisizlik ve deneyimsizliğinden de faydalanarak geçmişe yönelik hak ve alacaklarının tasfiyesinin amaçlandığı, bu nedenle dava konusu arabuluculuk anlaşma tutanağının geçersiz olduğu ve iptali gerektiği…” şeklinde arabuluculuk tutanağının geçersizliği yönünde karar vermiştir. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Esas: 2024/1210, Karar: 2024/2091, Karar Tarihi: 13.02.2024)

İşbu kararlar, gabin denetiminde yalnızca ödenen tutar ile talep edilebilecek tutar arasındaki matematiksel farkın değil; işçinin kıdemi, tecrübesizliği, işverenle olan güç dengesizliği ve anlaşma sürecinin arkasındaki gerçek iradenin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyması bakımından yol göstericidir.

Benzer şekilde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi’nin 14.03.2023 tarihli, 2023/6 Esas, 2023/935 Karar sayılı kararında da, taraflar arasında düzenlenen arabuluculuk tutanağındaki edimler arasında aşırı nispetsizlik bulunduğu tespit edilmiş ve tutanağın TBK m. 28 hükümleri gereğince gabin nedeniyle de iptaline karar verilmiştir; anılan kararda ayrıca arabulucunun, işveren vekili ile aynı adreste faaliyet göstermesinin tarafsızlık ilkesini zedelediği de ayrıca vurgulanmıştır.

6. Arabuluculuk Tutanağının İptali Davasının Usulü

Görevli Mahkeme, Dava Açma Süresi ve İspat Yükü

İşçilik alacaklarına ilişkin arabuluculuk tutanağının iptali talebinde görevli mahkeme, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca iş mahkemesidir. İrade fesadı hallerinde TBK m. 39 uyarınca bir yıllık hak düşürücü süre, yanılmanın öğrenildiği veya korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan itibaren işlemeye başlar; gabin iddiasında da aynı süre kıyasen uygulanmaktadır. İptali talep eden taraf, iradesinin sakatlandığını veya edimler arasındaki aşırı oransızlığı ve karşı tarafın bu durumdan yararlandığını ispatla yükümlüdür; bu hususlar çoğunlukla tanık beyanları, SGK hizmet dökümü, bilirkişi incelemesiyle hesaplanan gerçek alacak miktarı ve arabuluculuk sürecine ilişkin yazışmalarla ortaya konulmaktadır.

İptal Talebinin Diğer Davaya Etkisi: Bekletici Mesele mi Ön Sorun mu?

Arabuluculuk tutanağının iptali, ayrı bir dava ile talep edilebileceği gibi, işçilik alacağına veya işe iadeye ilişkin asıl davada da ileri sürülebilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin istikrar kazanan görüşüne göre, anlaşma belgesi veya anlaşmaya ilişkin son tutanak, üzerinde anlaşılan hususlarda dava açılmasının önünde hukuki bir engel oluşturur; bu nedenle anlaşma belgesinin iptaline karar verilmedikçe alacak ya da işe iade talebinin esasına girilmesi mümkün değildir. İptal talebinin ayrı bir dava ile ileri sürülmesi hâlinde bu dava, asıl alacak veya işe iade davası bakımından bekletici mesele yapılmalı; aynı dava içinde ileri sürülmesi hâlinde ise ön sorun olarak çözümlenmelidir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi “Dairemizce yapılan değerlendirmede, anlaşma belgesinin veya anlaşmaya dair son tutanağın, anlaşılan hususlarda dava açılmasının önünde hukuki bir engel oluşturduğu sonucuna varılmıştır. 6325 sayılı Kanun'un 18 inci maddesinde açıkça ve emredici şekilde, anlaşılan hususlarda dava açılamayacağı öngörüldüğünden öncelikle bu engelin ortadan kaldırılması gerekmektedir. Kanun, anlaşma belgesinin varlığı karşısında bu belgede anlaşıldığı belirtilen hususlarda dava açılmasına imkân tanımamaktadır. Bu bakımdan anlaşma belgesinin iptaline karar verilmedikçe alacak yahut işe iade talebi ile açılan davaların esasına yönelik inceleme yapılması mümkün değildir. Anlaşma belgesinin geçersizliğini ileri süren taraf, bu belgenin iptalini ayrı bir dava ile talep edebileceği gibi anlaşma belgesinin iptali talebini, alacak veya işe iade talebi ile aynı davada da ileri sürebilir.” Şeklinde karar vererek aynı dava içerisinde ileri sürülebileceği ve bunun bir ön sorun olarak çözümleneceği hususunu düzenlemiştir. İşçi, iptal davasını ayrı, işe iade davasını ayrı mahkemelerde açmışsa, bu iki dava kesinlikle birleştirilemez. Çünkü her iki davanın tabi olduğu kanun yolları (istinaf/temyiz sınırları ve usulleri) birbirinden farklıdır. Bu durumda ise bekletici mesele yapılması durumu gündeme gelecektir. (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Esas: 2024/8763 Karar: 2024/10645 Karar Tarihi: 04.07.2024)

7. Sonuç: Pratikte Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Arabuluculuk, doğru işletildiğinde tarafların zaman ve masraf kaybetmeden uyuşmazlıklarını çözebilmelerine imkan tanıyan değerli bir kurumdur. Ancak bu kurumun, özellikle işçi-işveren ilişkilerinde işçinin haklarından fiilen feragat ettirilmesinin bir aracına dönüştürülmesi, kanun koyucunun amacına aykırıdır ve yargısal denetime tabidir. Uygulamada arabuluculuk tutanağının iptali istenirken şu hususlara dikkat edilmesi önem taşır:

●Anlaşma tutanağında kararlaştırılan tutar ile bilirkişi marifetiyle hesaplanacak gerçek alacak tutarı arasındaki fark somut biçimde ortaya konulmalı, gabin iddiası salt genel ifadelerle değil, hizmet süresi, ücret düzeyi ve alacak kalemleri esas alınarak somutlaştırılmalıdır.

●İrade fesadı iddiasında, tanık beyanları, arabuluculuk görüşmesinin yeri ve süresi, işçiye bilgilendirme yapılıp yapılmadığı gibi olgusal deliller titizlikle toplanmalıdır.

●TBK m. 420 kapsamında ibra niteliği taşıyan tutanaklarda, ödemenin banka aracılığıyla ve noksansız yapılıp yapılmadığı ayrıca incelenmelidir.

●İptal talebinin bir yıllık hak düşürücü süre içinde ileri sürülmesine ve görevli mahkemenin iş mahkemesi olmasına dikkat edilmelidir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin emsal kararlarında da görüldüğü üzere, işçinin kıdemi ve tecrübesizliğiyle bağdaşmayacak ölçüde düşük bir bedelle tüm işçilik alacaklarının tasfiye edilmesi, arabuluculuk tutanağının gabin nedeniyle iptalini gerektiren tipik bir örnektir. Bu itibarla gerek işçi gerek işveren vekillerinin, arabuluculuk sürecine başlamadan önce alacak kalemlerinin gerçek tutarını bilirkişi düzeyinde öngörebilecek bir ön değerlendirme yapması, sonradan açılacak iptal davalarının önüne geçilmesi bakımından önem taşımaktadır.